15.3.1
Αειφόρος Χρήση, Διατήρηση και Αποκατάσταση της Γης
1. Σκοπός
Η παρούσα πολιτική θεσπίζει τη δέσμευση, όπου βρίσκει εφαρμογή, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για τη διατήρηση, αποκατάσταση και βιώσιμη χρήση των χερσαίων οικοσυστημάτων που συνδέονται με τις πανεπιστημιακές του εγκαταστάσεις, τους ερευνητικούς σταθμούς και τα αγροκτήματά του. Στόχος είναι η προστασία και αποκατάσταση δασικών, ορεινών και άνυδρων περιοχών και η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης φυσικών πόρων και βιοποικιλότητας.
2. Πεδίο Εφαρμογής
Η πολιτική καλύπτει:
– Όλες τις εκτάσεις που ανήκουν ή διαχειρίζεται το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (campus, αγροκτήματα, δασικές και ορεινές περιοχές).
– Κάθε έργο ή δραστηριότητα που επηρεάζει το έδαφος, τη βλάστηση ή τα οικοσυστήματα.
– Συνεργασίες με δημόσιους, περιφερειακούς ή εθνικούς φορείς για δράσεις διατήρησης και αποκατάστασης.
Περιλαμβάνει τη διαχείριση χρήσεων γης, τις υποδομές, την έρευνα και την εκπαίδευση.
3. Ορισμοί
– Βιώσιμη χρήση γης: Ολοκληρωμένη διαχείριση φυσικών πόρων με σκοπό την ικανοποίηση των αναγκών του παρόντος χωρίς να υπονομεύεται η μελλοντική παραγωγικότητα και οικολογική ισορροπία.
– Διατήρηση: Η προστασία και ορθολογική διαχείριση των οικοσυστημάτων και των ενδιαιτημάτων για τη διασφάλιση της βιοποικιλότητας.
– Αποκατάσταση: Η διαδικασία επαναφοράς οικοσυστημάτων που έχουν υποβαθμιστεί ή καταστραφεί.
– Άνυδρες περιοχές: Περιοχές με περιορισμένα υδατικά αποθέματα, όπου η διατήρηση του εδάφους και της βλάστησης είναι κρίσιμη.
4. Δήλωση Πολιτικής
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας δεσμεύεται να διατηρεί, να αποκαθιστά και να διαχειρίζεται με βιώσιμο τρόπο τα χερσαία οικοσυστήματα. Το Πανεπιστήμιο θα:
1. Εντοπίζει και προστατεύει φυσικούς οικοτόπους εντός και πέριξ των πανεπιστημιακών εκτάσεων.
2. Υλοποιεί δράσεις αναδάσωσης και αποκατάστασης βλάστησης σε υποβαθμισμένες περιοχές.
3. Εφαρμόζει πρακτικές βιώσιμης διαχείρισης γης στις πανεπιστημιακές υποδομές.
4. Προωθεί εξοικονόμηση νερού και προστασία εδάφους στον σχεδιασμό τοπίου.
5. Διεξάγει μακροχρόνια παρακολούθηση και έρευνα για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
6. Συνεργάζεται με αρχές, φορείς και κοινότητες για κοινές δράσεις αποκατάστασης.
7. Ενσωματώνει τη διαχείριση γης στα προγράμματα σπουδών και στην κοινωνική εκπαίδευση.
5. Ευθύνες Εφαρμογής
Η Τεχνική Υπηρεσία, υπό την εποπτεία της Επιτροπής Βιωσιμότητας, υλοποιεί την πολιτική μέσω:
– Ανάπτυξης Σχεδίων Διαχείρισης και Αποκατάστασης Γης.
– Καθορισμού ζωνών προστασίας στις πανεπιστημιακές εκτάσεις.
– Εφαρμογής προγραμμάτων αναδάσωσης και ελέγχου διάβρωσης.
– Ενσωμάτωσης περιβαλλοντικών εκτιμήσεων σε όλα τα έργα υποδομής.
– Εκπαίδευσης προσωπικού και φοιτητών σε βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης γης.
– Συνεργασίας με τα τμήματα της Σχολής Γεωπονικών Επιστημών και άλλα τμήματα του Πανεπιστημίου .
6. Παρακολούθηση και Αναφορές
Η Επιτροπή Βιωσιμότητας συλλέγει ετησίως δεδομένα σχετικά με:
– Έκταση εδάφους που προστατεύεται ή αποκαθίσταται.
– Δείκτες βιοποικιλότητας και ποιότητας ενδιαιτημάτων.
– Ερευνητικές δράσεις και συμμετοχή φοιτητών σε έργα αποκατάστασης.
– Συνεργασίες με εξωτερικούς φορείς.
Τα αποτελέσματα ενσωματώνονται στην Ετήσια Έκθεση Βιωσιμότητας του Πανεπιστημίου και στις διεθνείς υποβολές κατάταξης (SDG 15).
7. Αναθεώρηση και Τροποποιήσεις
Η πολιτική αναθεωρείται κάθε τρία (3) έτη ή νωρίτερα όταν απαιτείται λόγω νομοθετικών, θεσμικών ή περιβαλλοντικών αλλαγών. Οι τροποποιήσεις προτείνονται από την Επιτροπή Βιωσιμότητας και εγκρίνονται από το Συμβούλιο Διοίκησης.
8. Αναφορές και Πλαίσιο Συμμόρφωσης
– Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) – Πρότυπα ESG
– Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης ΟΗΕ (SDG 13 & SDG 15)
– Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα έως το 2030
– Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (CBD)
– Νόμος 3937/2011 για τη Διατήρηση της Βιοποικιλότητας
– Δεκαετία ΟΗΕ για την Αποκατάσταση Οικοσυστημάτων (2021–2030)