15.3.4
Μείωση επιπτώσεων ξένων ειδών στους χώρους του Πανεπιστημίου
1. Σκοπός
Η παρούσα πολιτική καθορίζει τη δέσμευση, όπου είναι αυτό εφαρμόσιμο, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για τον εντοπισμό, τον έλεγχο και τη μείωση των επιπτώσεων των ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών εντός των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων, αγροκτημάτων και διαχειριζόμενων εκτάσεων. Στόχος είναι η προστασία της εγγενούς βιοποικιλότητας, η αποτροπή οικολογικής υποβάθμισης και η διασφάλιση μιας βιώσιμης ισορροπίας στα οικοσυστήματα του Πανεπιστημίου.
2. Πεδίο Εφαρμογής
Η πολιτική καλύπτει:
– Όλες τις πανεπιστημιακές εκτάσεις (campus, αγροκτήματα, δασικές και κηποτεχνικές περιοχές).
– Τις δραστηριότητες διαμόρφωσης, φύτευσης και συντήρησης τοπίου.
– Τα ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράμματα που αφορούν ζώντες οργανισμούς.
– Τις συνεργασίες με εξωτερικούς αναδόχους ή φορείς που εμπλέκονται σε έργα διαχείρισης γης ή φυτεύσεων.
Περιλαμβάνει όλες τις δράσεις που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα εντός της ευθύνης του Πανεπιστημίου.
3. Ορισμοί
– Ξενικά είδη: Είδη που έχουν εισαχθεί εκτός της φυσικής τους κατανομής, σκόπιμα ή τυχαία, λόγω ανθρώπινης δραστηριότητας.
– Χωροκατακτητικά ξενικά είδη: Είδη που εγκαθίστανται, εξαπλώνονται και προκαλούν περιβαλλοντική ή κοινωνικοοικονομική ζημία.
– Εγχώρια είδη: Είδη που απαντώνται φυσικά σε ένα οικοσύστημα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
– Εκρίζωση: Η πλήρης απομάκρυνση ενός ξενικού είδους από μια περιοχή.
– Περιορισμός: Μέτρα αποτροπής εξάπλωσης ενός ξενικού είδους σε μη προσβεβλημένες περιοχές.
4. Δήλωση Πολιτικής
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας αναγνωρίζει τον αυξανόμενο κίνδυνο που προκαλούν τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη και δεσμεύεται να μειώσει την παρουσία και τις επιπτώσεις τους στις πανεπιστημιακές εκτάσεις. Για τον σκοπό αυτό:
1. Εντοπίζει και καταγράφει ξενικά είδη εντός των campus, όπου είναι δυνατό.
2. Αποτρέπει την εισαγωγή ξενικών ειδών μέσω βιώσιμων πρακτικών φύτευσης και προμηθειών.
3. Εφαρμόζει σχέδια διαχείρισης και ελέγχου για την απομάκρυνση ή περιορισμό των ξενικών ειδών.
4. Αποκαθιστά την εγγενή βλάστηση μετά από εργασίες εκρίζωσης.
5. Προωθεί την έρευνα και εκπαίδευση σχετικά με την αναγνώριση και αντιμετώπιση ξενικών ειδών.
6. Συνεργάζεται με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς για τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία.
7. Ενημερώνει και ευαισθητοποιεί την πανεπιστημιακή κοινότητα για υπεύθυνη συμπεριφορά απέναντι στα μη εγγενή είδη.
5. Ευθύνες Εφαρμογής
Τα τμήματα της Σχολής Γεωπονικών Επιστημών και τα τμήματα α) Περιβάλλοντος, β) Δασολογίας Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού, γ) Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας, δ) Κτηνιατρικής, ε) Πληροφορικής με Εφαρμογές στην Πληροφορική και στ) Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης σε συνεργασία με την Επιτροπή Βιωσιμότητας και τη Διεύθυνση Υποδομών και Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή της πολιτικής. Συγκεκριμένα:
– Πραγματοποιεί τακτικές οικολογικές απογραφές για τον εντοπισμό ξενικών ειδών.
– Τηρεί Μητρώο Βιοποικιλότητας και Ξενικών Ειδών για όλες τις πανεπιστημιακές εκτάσεις.
– Θέτει προδιαγραφές αποτροπής εισαγωγής ξενικών ειδών στις φυτεύσεις.
– Συντονίζει δράσεις εκρίζωσης, περιορισμού και αποκατάστασης.
– Οργανώνει προγράμματα ενημέρωσης και εκπαίδευσης προσωπικού και φοιτητών.
– Διασφαλίζει τη συμμόρφωση με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Κάθε campus ορίζει Συντονιστή Περιβάλλοντος για την παρακολούθηση και αναφορά των δράσεων.
6. Παρακολούθηση και Αναφορές
Η Επιτροπή Βιωσιμότητας συντάσσει ετήσια Έκθεση Επιπτώσεων Ξενικών Ειδών, η οποία περιλαμβάνει:
– Καταλόγους ειδών και επίπεδο οικολογικού κινδύνου, όπου είναι δυνατό.
– Περιοχές επέμβασης και δράσεις διαχείρισης.
– Αποτελέσματα έργων αποκατάστασης.
– Συνεργασίες με δημόσιους και περιβαλλοντικούς φορείς.
Τα δεδομένα ενσωματώνονται στην Ετήσια Έκθεση Βιωσιμότητας και στις διεθνείς κατατάξεις (SDG 15).
7. Αναθεώρηση και Τροποποιήσεις
Η πολιτική αναθεωρείται κάθε τρία (3) έτη ή νωρίτερα, εάν εντοπιστούν νέα είδη ή προκύψουν αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο. Οι τροποποιήσεις εγκρίνονται από το Συμβούλιο Διοίκησης μετά από εισήγηση της Επιτροπής Βιωσιμότητας.
8. Αναφορές και Πλαίσιο Συμμόρφωσης
– Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) – Πρότυπα ESG
– Κανονισμός Ε.Ε. 1143/2014 για τα Χωροκατακτητικά Ξενικά Είδη
– Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα έως το 2030
– Ν. 4030/2011 και συναφείς εθνικές διατάξεις
– Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης ΟΗΕ (SDG 13 & SDG 15)
– Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (CBD)