7.4.5

Υποστήριξη Καινοτομίας Χαμηλών Εκπομπών Άνθρακα

Προοίμιο

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (ΠΘ) αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο της καινοτομίας στη μετάβαση προς ένα βιώσιμο, κλιματικά ανθεκτικό και χαμηλών εκπομπών μέλλον. Στο πλαίσιο της θεσμικής του δέσμευσης για τη βιωσιμότητα, το ΠΘ προωθεί την καινοτομία χαμηλών εκπομπών μέσω ενίσχυσης της έρευνας, της μεταφοράς τεχνολογίας και της επιχειρηματικότητας, συμβάλλοντας στη μετάβαση προς μια πιο καθαρή και βιώσιμη οικονομία.
Μέσω της παρούσας πολιτικής, το Πανεπιστήμιο παρέχει υποστήριξη, υποδομές και τεχνική τεχνογνωσία σε άτομα, οργανισμούς και επιχειρήσεις που εργάζονται για την ανάπτυξη, δοκιμή και εφαρμογή τεχνολογιών και λύσεων χαμηλών εκπομπών. Αξιοποιώντας το επιστημονικό δυναμικό, τα εργαστήρια και τα κέντρα καινοτομίας του, το ΠΘ επιδιώκει να διαμορφώσει ένα περιβάλλον συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκής κοινότητας, βιομηχανίας και δημόσιων φορέων για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.

Η παρούσα πολιτική θεσπίζει ένα δομημένο πλαίσιο για τον ρόλο του Πανεπιστημίου στη στήριξη και επιτάχυνση της έρευνας και της καινοτομίας χαμηλών εκπομπών, σε ευθυγράμμιση με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, ιδίως τον ΣΒΑ 7 (Καθαρή και Προσιτή Ενέργεια), ΣΒΑ 9 (Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές) και ΣΒΑ 13 (Δράση για το Κλίμα).

Σκοπός

Ο σκοπός της παρούσας πολιτικής είναι να καθορίσει το στρατηγικό πλαίσιο του ΠΘ για την προώθηση της καινοτομίας, της έρευνας και της μεταφοράς τεχνολογίας υπέρ της ανάπτυξης χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Συγκεκριμένα, η πολιτική επιδιώκει να:

Στηρίξει και να προωθήσει την καινοτομία σε τεχνολογίες και βιώσιμες διαδικασίες χαμηλών εκπομπών,
Ενθαρρύνει έρευνα και ανάπτυξη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή αποδοτικότητα, τα βιώσιμα υλικά και τη δέσμευση άνθρακα,
Διευκολύνει τη μεταφορά γνώσης και τεχνολογίας από τα εργαστήρια του Πανεπιστημίου στη βιομηχανία και την κοινωνία,
Ενισχύσει συμπράξεις δημόσιου–ιδιωτικού τομέα για την εμπορική αξιοποίηση πράσινων λύσεων,
Συμβάλει στους στόχους του ΕΣΕΚ και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Νομικό και Στρατηγικός Πλαίσιο

Η παρούσα πολιτική είναι σύμφωνη με τις νομικές και κανονιστικές υποχρεώσεις του ΠΘ ως δημόσιου ιδρύματος, σύμφωνα με την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ευθυγραμμίζεται με:

Νόμο 4957/2022
Νόμο 4635/2019 για την Καινοτομία και Ανάπτυξη
Κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119 – Ευρωπαϊκός Κλιματικός Νόμος
Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία
Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα
Στρατηγική Βιωσιμότητας και Καινοτομίας ΠΘ 2030.

Πεδίο Εφαρμογής

Η πολιτική εφαρμόζεται σε όλες τις δραστηριότητες του ΠΘ που σχετίζονται με καινοτομία χαμηλών εκπομπών και ανάπτυξη βιώσιμων τεχνολογιών, και συγκεκριμένα καλύπτει:

Ερευνητικές μονάδες και μονάδες καινοτομίας (θερμοκοιτίδες, εργαστήρια, ερευνητικά κέντρα),
Ακαδημαϊκό και διοικητικό προσωπικό, φοιτητές και εξωτερικούς συνεργάτες,
Βιομηχανικούς εταίρους, νεοφυείς επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς που συνεργάζονται σε έργα καινοτομίας χαμηλών εκπομπών.

Δήλωση Πολιτικής

Το ΠΘ δεσμεύεται να ενισχύσει και να επιταχύνει την καινοτομία χαμηλών εκπομπών μέσα από συντονισμένη προσέγγιση που συνδυάζει έρευνα, επιχειρηματικότητα, μεταφορά τεχνολογίας και συνεργατικές συμπράξεις. Βασικές προτεραιότητες:

Στήριξη Έρευνας και Ανάπτυξης Χαμηλών Εκπομπών Άνθρακα:
- Το Πανεπιστήμιο θα προωθεί και θα χρηματοδοτεί έρευνα στους τομείς:

– Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ηλιακή, αιολική, γεωθερμία, βιομάζα)

– Τεχνολογίες ενεργειακής αποδοτικότητας

– Συστήματα μεταφορών χαμηλών εκπομπών

– Βιώσιμα δομικά υλικά και σχεδιασμό

– Κυκλική οικονομία και συστήματα ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων.

Ερευνητικές προτάσεις με επίκεντρο την κλιματική ουδετερότητα και την ανθεκτικότητα θα λαμβάνουν προτεραιότητα σε χρηματοδοτικά σχήματα.

Στήριξη Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας:
- Το Πανεπιστήμιο θα παρέχει καθοδήγηση, θερμοκοιτίδες και τεχνική υποστήριξη σε φοιτητές, ερευνητές και start-ups.
- Το Κέντρο Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας του ΠΘ θα αποτελεί κεντρική πλατφόρμα για: Προγράμματα επιτάχυνσης, ανάπτυξη πρωτοτύπων, εμπορική αξιοποίηση πράσινων τεχνολογιών, δικτύωση με επενδυτές και χρηματοδοτήσεις (εθνικές & ευρωπαϊκές).
Συνεργασίες:
- Συνεργασία με τοπική αυτοδιοίκηση, βιομηχανία και κοινωνικούς φορείς για έργα που υλοποιούνται σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
- Συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα χρηματοδότησης όπως Horizon Europe, Interreg, EIT Climate-KIC.
- Έργα που επιδιώκουν μείωση εκπομπών, ενεργειακή ασφάλεια και δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας στη Θεσσαλία.
Μεταφορά Γνώσης και Στήριξη Πολιτικών:
- Παροχή επιστημονικής τεχνογνωσίας σε κυβερνήσεις και οργανισμούς που αναπτύσσουν ενεργειακές και κλιματικές πολιτικές.
- Συμμετοχή σε ομάδες εργασίας και συμβουλευτικές επιτροπές.
- Δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων μέσα από briefs, αναφορές και επιστημονικές δημοσιεύσεις.
Εκπαίδευση και Ανάπτυξη Ικανοτήτων:
- Ενσωμάτωση θεμάτων χαμηλών εκπομπών άνθρακα στα προγράμματα σπουδών
- Εξειδικευμένα σεμινάρια και εργαστήρια για θεματα διαχείρισης άνθρακα, ανάπτυξης καθαρών τεχνολογιών, ανάλυση κύκλου ζωής, βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.

Διακυβέρνηση

Μια διευθύνουσα επιτροπή (ΔΕ) θα επιβλέπει την εφαρμογή της πολιτικής. Η ΔΕ θα περιλαμβάνει τον Αντιπρύτανη Καινοτομίας, Διεθνοποίησης, Συνεργασιών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, καθώς και:

Εκπροσώπους από το Κέντρο Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας του ΠΘ (One Planet)
Μέλη από το Τμήμα Περιβάλλοντος
Μέλη από τα Τμήματα Μηχανικών
Μέλη ΔΕΠ με εξειδίκευση σε συστήματα χαμηλών εκπομπών.

Η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή της πολιτικής, εγκρίνει ερευνητικές πρωτοβουλίες, διασφαλίζει ευθυγράμμιση με τους στόχους βιωσιμότητας και έρευνας του ΠΘ. Επιπλέον, υποβάλλει ετήσια έκθεση στο Πρυτανικό Συμβούλιο αναφέροντας την πρόοδο εφαρμογής της πολιτικής, τις συνεργασίες, τις χρηματοδοτήσεις, και τα αποτελέσματα καινοτομίας.

Επίσης, μπορεί να ιδρυθεί και μια Συμβουλευτική Επιτροπή, με σκοπό την παροχή στρατηγικής καθοδήγησης. Αρμοδιότητες της Συμβουλευτικής Επιτροπής:

Χάραξη στρατηγικής κατεύθυνσης ως προς ερευνητικές προτεραιότητες και μεταφορά τεχνολογίας
Υποστήριξη αναζήτησης συνεργασιών και χρηματοδοτήσεων
Αξιολόγηση αποτελεσμάτων έργων και προτάσεις βελτίωσης
Διευκόλυνση συνεργασίας πανεπιστημίου – κράτους – αγοράς.

Δημόσια Συμμετοχή και Θεσμική Ηγεσία

Το ΠΘ αναγνωρίζει ότι η ευθύνη του εκτείνεται πέρα από τις δικές του ερευνητικές και καινοτομικές δραστηριότητες. Ως ηγετικός ακαδημαϊκός θεσμός, θα προωθεί ενεργά την καινοτομία χαμηλών εκπομπών, την υιοθέτηση βιώσιμων τεχνολογιών και τη χάραξη πολιτικών βασισμένων σε επιστημονικά δεδομένα.

Σκοπός Δημόσιας Συμμετοχής

Προώθηση ενημέρωσης και υιοθέτησης τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών σε ακαδημαϊκό και βιομηχανικό επίπεδο
Ενίσχυση του ηγετικού ρόλου του ΠΘ στην προώθηση πράσινης τεχνολογίας και έρευνας.

Συμμετοχή Ενδιαφερόμενων Φορέων

Συνεργασία με κρατικούς φορείς, βιομηχανία και ερευνητικά δίκτυα
Εμπλοκή φοιτητών, ερευνητών και επιχειρηματιών
Συνεργασίες με μη κυβερνητικές εκδηλώσεις και επιχειρηματικούς φορείς για πολιτικές που επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση.

Δημόσιος Λόγος και Παρουσία

Δημόσιες τοποθετήσεις υπέρ της καινοτομίας και των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την κυκλική οικονομία και τη μείωση εκπομπών
Προώθηση πολιτικών πλαισίων σε ΕΕ και εθνικό επίπεδο
Συμμετοχή σε συνέδρια, δίκτυα και διεθνείς πρωτοβουλίες.

Ευαισθητοποίηση Πανεπιστημιακής Κοινότητας

Ενσωμάτωση αρχών δημόσιας συμμετοχής και ηθικής καινοτομίας στην εκπαίδευση και έρευνα
Προώθηση διεπιστημονικής έρευνας
Σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα για προσωπικό και φοιτητές.

Διαφάνεια

Το ΠΘ θα δημοσιεύει Ετήσια Έκθεση Καινοτομίας Χαμηλών Εκπομπών, στην οποία θα καταγράφονται:

Ο αριθμός και το εύρος ερευνητικών έργων, νεοφυών επιχειρήσεων και βιομηχανικών συνεργασιών
Τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις δράσεων καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας
Οι περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές επιδόσεις των τεχνολογιών που υποστηρίχθηκαν
Οι συνεργασίες και χρηματοδοτήσεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο
Οι εκπομπές άνθρακα που μειώθηκαν ή αποφεύχθηκαν μέσω εφαρμοσμένων τεχνολογιών

Η έκθεση και όλα τα συνοδευτικά στοιχεία θα δημοσιοποιούνται στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου και στις σχετικές πλατφόρμες καινοτομίας, διασφαλίζοντας διαφάνεια, λογοδοσία και διάχυση γνώση.

Αναθεώρηση

Η πολιτική θα αναθεωρείται τουλάχιστον κάθε τρία (3) έτη ή νωρίτερα αν υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, στην τεχνολογική εξέλιξη ή στη στρατηγική του Πανεπιστημίου.