16.2.6
1. Σκοπός
Η παρούσα πολιτική καθορίζει τις αρχές και δεσμεύσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας σχετικά με την ακαδημαϊκή ελευθερία, την ιδρυματική αυτονομία και την ελευθερία της έκφρασης στη διδασκαλία, την έρευνα και τη δημόσια συζήτηση. Στόχος είναι η διασφάλιση της ανεξαρτησίας της σκέψης και της έρευνας, ως θεμελιώδους προϋπόθεσης για την ανάπτυξη της γνώσης.
2. Πεδίο Εφαρμογής
Η πολιτική εφαρμόζεται:
– Σε όλα τα μέλη ΔΕΠ, ερευνητές, φοιτητές και επισκέπτες διδάσκοντες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
– Σε όλες τις δραστηριότητες διδασκαλίας, μάθησης, έρευνας και κοινωνικής προσφοράς.
– Σε όλες τις μορφές έκφρασης και δημοσίευσης, εντός και εκτός του Πανεπιστημίου.
3. Ορισμοί
– Ακαδημαϊκή ελευθερία: Το δικαίωμα διδασκόντων, ερευνητών και φοιτητών να αναζητούν, να εκφράζουν και να διαδίδουν τη γνώση χωρίς φόβο ή παρεμβάσεις.
– Ιδρυματική αυτονομία: Η ικανότητα του Πανεπιστημίου να αυτοδιοικείται και να λαμβάνει ακαδημαϊκές αποφάσεις σύμφωνα με το νόμο.
– Ελευθερία έκφρασης: Η δυνατότητα διατύπωσης και συζήτησης ιδεών σε ακαδημαϊκά και δημόσια fora.
– Ακαδημαϊκή ευθύνη: Η υποχρέωση άσκησης της ελευθερίας με επιστημονική δεοντολογία και σεβασμό στην αλήθεια και τη διαφορετικότητα.
4. Δήλωση Πολιτικής
Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας θεωρεί την ακαδημαϊκή ελευθερία θεμελιώδες δικαίωμα. Για την προστασία της:
1. Διασφαλίζει την ελευθερία διδασκαλίας, έρευνας και έκφρασης χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις.
2. Προστατεύει το δικαίωμα κριτικής σε θεωρίες, πολιτικές και αρχές εξουσίας.
3. Διατηρεί την αυτονομία του από πολιτικές, θρησκευτικές ή εμπορικές επιρροές.
4. Ενθαρρύνει τον ελεύθερο διάλογο και την επιστημονική αντιπαράθεση με σεβασμό.
5. Διασφαλίζει την ανεξαρτησία και δεοντολογία της έρευνας.
6. Προάγει την πολυφωνία και την επιστημονική ποικιλομορφία.
7. Προστατεύει από διακρίσεις ή τιμωρίες λόγω άσκησης της ακαδημαϊκής ελευθερίας.
8. Ενημερώνει το προσωπικό και τους φοιτητές για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους.
5. Ευθύνες Εφαρμογής
Η Επιτροπή Ακαδημαϊκών Υποθέσεων της Συγκλήτου, υπό την εποπτεία του Πρυτανικού Συμβουλίου, είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή και παρακολούθηση της πολιτικής. Αρμοδιότητες:
– Εξέταση περιστατικών παραβίασης ακαδημαϊκής ελευθερίας.
– Διασφάλιση ότι οι κανονισμοί και οι διαδικασίες είναι σύμφωνοι με τις αρχές ελευθερίας.
– Αναθεώρηση οδηγιών διδασκαλίας και έρευνας.
– Υποβολή ετήσιας έκθεσης στη Σύγκλητο.
– Διοργάνωση ενημερωτικών σεμιναρίων.
6. Ακαδημαϊκή Ελευθερία στη Διδασκαλία και την Έρευνα
– Οι διδάσκοντες έχουν δικαίωμα να διαμορφώνουν το περιεχόμενο των μαθημάτων τους.
– Οι ερευνητές επιλέγουν ελεύθερα τα θέματα και τις μεθόδους τους.
– Οι φοιτητές έχουν δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης και συμμετοχής σε ακαδημαϊκές συζητήσεις.
– Το Πανεπιστήμιο ενθαρρύνει τη δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων έρευνας με σεβασμό στις νομικές και δεοντολογικές υποχρεώσεις.
7. Προστασία και Διαχείριση Παραπόνων
Όποιος θεωρεί ότι έχει παραβιαστεί η ακαδημαϊκή του ελευθερία μπορεί να απευθυνθεί στην Επιτροπή Επανεξέτασης Ακαδημαϊκής Ελευθερίας (ΕΕΑΕ). Η ΕΕΑΕ διερευνά τα περιστατικά εμπιστευτικά και εισηγείται διορθωτικά μέτρα. Παρέχεται προστασία καταγγελλόντων σύμφωνα με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
8. Αναθεώρηση και Τροποποιήσεις
Η πολιτική αναθεωρείται κάθε τρία (3) έτη ή νωρίτερα εφόσον απαιτείται από νομικές ή θεσμικές αλλαγές.
9. Αναφορές και Πλαίσιο Συμμόρφωσης
– Σύσταση UNESCO (1997) για το Καθεστώς του Διδακτικού Προσωπικού
– Magna Charta Universitatum (1988)
– Διακήρυξη EUA (2001) για την Ακαδημαϊκή Ελευθερία
– Ν. 4957/2022 για τη Διοίκηση των ΑΕΙ
– ΕΘΑΑΕ ESG 1.1 & 1.3
– Κώδικας Δεοντολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας